Anksiyete Krizi Sırasında Ne Olur?

"Her an kötü bir şey olacak, kontrolümü kaybedeceğim ve ne yapacağımı bilmiyorum..." Anksiyete krizinin (ya da anksiyete atağının) ortasındayken, akıldan geçen düşünceler genellikle bunlardır.

Aslında anksiyete krizini daha iyi anlamak, anksiyete ile başa çıkma yolculuğunda atılacak güçlü adımlardan biridir. Bir kriz esnasında vücudumuzda ve zihnimizde neler olduğunu ayrıntılı biçimde inceleyelim.

Anksiyete Krizi Nasıl Hissedilir?

Anksiyete krizleri, stresin azar azar biriktiği ve sonunda bardağı taşırdığı bir kaygı tırmanışıdır. Bu dönemde kişi yoğun miktarda huzursuzluk ve korku hisseder. Dışarıdan olaylar oldukça sessiz, sakin görünse de zihin adeta yangın alarmı verir gibidir. Vücutta yükselen adrenalin seviyesi, fiziksel bir tehdit olmaksızın kişiyi "Savaş ya da Kaç" (Fight or Flight) durumuna iter.

Zihin ve Düşünce Dünyasında Neler Yaşanır?

Bir kriz sırasında beynin tehlike merkezi (amigdala) devralır ve mantıklı düşünme kapasitesini (prefrontal korteks) geçici olarak zayıflatır.

• Geleceğe Dair Korkular: Zihin sadece gelecekte olabilecek en kötü senaryolara odaklanır. "Ya işimi kaybedersem", "Ya bana bir şey olursa" döngüsü sürekli tekrarlanır.
• Kontrol Kaybı Korkusu: Aklımı kaçırıyor muyum, kontrolümü kaybedip herkese rezil olacak mıyım gibi endişeler, krizin süresini daha da uzatır.
• Sıyrılma / Uzaklaşma İsteği: Kriz esnasında en belirgin duygu, o anki duygu durumundan ne pahasına olursa olsun bir an önce “kurtulma” isteğidir.

Bedensel Belirtiler Nelerdir?

Düşüncelerde başlayan yangın alarmı tüm vücuda yayılır:

• Hızlı kalp atışı (taşikardi) ve çarpıntı.
• Nefes alamama, boğulma hissi (hiperventilasyon).
• Mide bulantısı, ishal ya da karın ağrısı.
• Ani titreme krizleri, terleme, sımsıcak / buz gibi olma hissiyatı.
• Göğüs kafesinde bir ağırlık ve bası hissi.

Panik Atak ile Karışma İhtimali

Yukarıda yazılan bedensel semptomların önemli bir bölümü aynı andapanik atak rahatsızlığında da görülür. Aslında Klinik psikiyatride “anksiyete atağı” şeklinde resmi bir DSM-5 tabiri yoktur, bu genellikle günlük dilde yaşanan aşırı kaygının zirve yapması durumunu tanımlar. Panik ataklar dakikalar içerisinde hiçbir belirgin stresör olmaksızın şiddetle aniden gelen fırtınalardır; anksiyete krizleri ise bir süredir devam eden endişe sürecinin zirvesinde görülürler.Anksiyete ile panik atağı farklı kılan unsurlarıayrıca okuyabilirsiniz.

Kriz Anında Neler Yardımcı Olabilir?

Tıbbi bir iyileşme taahhüdü olmayan, yalnızca kriz sürecini daha "tolere edilebilir" hale getirmeye yardımcı bazı grounding (topraklanma) önerileri sıklıkla uygulanır:

• Nefes Odaklılık: Hızlı ve kısa nefesler karbon dioksit dengesini bozar. Yavaşça burundan nefes alıp (mümkünse karın bölgesine – diyaframa) ağızdan yavaşça vermek parasempatik (sakinleştirici) sinir sistemini devreye sokabilir.
• "5-4-3-2-1" Farkındalık Kuralı: Zihnin kontrolünü amigdaladan kortekse almak için görmeye (5 nesne), dokunmaya (4 nesne), duymaya (3 ses), koklamaya (2 koku) ve tatmaya (1 tat) odaklanabilirsiniz.
• Durumu Kabul Etmek: "Şu an güvendeyim, yaşadığım bir kaygı krizi, bunlar gelip geçici bedensel hisler" hatırlatması yapmak krize karşı savaşmayı engelleyerek hızını kesebilir.

Ne Zaman Acil veya Uzman Desteği Düşünülmeli?

Kriz anlarında göğüsteki sıkışma hissi, terleme ve nefes darlığı yoğunlaştığında kişiler çoğunlukla soluğu hastanelerin "Acil Servis" bölümlerinde alırlar. Aslında özellikle söz konusu kalple ilgili olduğunda (sol kola vuran ağrı, şiddetli göğüs ağrısı) tıbbi, fiziksel hastalık riskleri mutlaka acilen, psikiyatri doktorlarından ziyade acillerdeki hekimlerce ekarte edilmelidir (dışlanmalıdır).

Birkaç kez acil servise gittikten ve tüm sonuçlar tamamen temiz çıktıktan sonra işte o zaman klinik anlamda psikiyatrik süreç devralır. Aksi takdirde hayat kaliteniz düşecek ve bu krizler sürekli yaşanan yorucu bir anksiyeteye, uyku düzenini de bozarak (uyku bozukluklarına) hatta depresyona dönüşebilir.

Ankara Eryaman'da Anksiyete İçin Psikiyatrik Değerlendirme

Kriz anında bir hekim bulmak zordur ancak krizler arası dönemde değerlendirme yapılması en doğru andır. Ankara, Etimesgut, Batıkent ve Eryaman (Altay Mh.) sakinleri kliniğimizde, modern, kanıta dayalı ve yargılayıcı olmayan bir ortamda kaygı bozuklukları açısından Uzm. Dr. Abdullah Maraş ile görüşebilirsiniz. Unutmayın, ne yapacağınızı bilmediğiniz kriz asıl endişedir; profesyonel yardım sürecini anlamak ise konforu artıran somut adımların başında gelir.