Ankara Eryaman’da Uyku Bozuklukları Değerlendirmesi

İnsanoğlu ömrünün yaklaşık üçte birini uykuda geçirir. Sağlıklı bir uyku; zihinsel ve bedensel yenilenmenin, hafızanın onarımının ve ertesi günkü ruh halimizin yegane sigortasıdır. Ancak günümüzün hızlı, stresli ve aşırı uyaranlı yetişkinlik hayatında, "uyku" artık pek çok birey için dinlenilen bir liman değil, saatlerce yatakta dört dönülen bir ıstırap haline gelmiştir. "Uyuyamıyorum" çığlığı bir hastalık değil; çoğu zaman altta yatan başka psikiyatrik çığlıkların yankısıdır.

Uyku BozukluÄŸu Nedir?

Uyku bozukluğu, kişinin kalitatif (kalite) veya kantitatif (süre) olarak sağlıklı uyku dengesini yitirmesi halidir. Kişi uykuya dalmakta saatlerce süre harcayabilir, gece dalar ancak sabaha kadar defalarca tam bir paniğe uyanabilir veya tam tersi gün boyu uyuduğu halde yorgun kalkabilir. Bu tablonun yıkıcı etkileri ve süresi kişiden kişiye değişebilir olup, klinik uyku bozukluklarının tespiti, psikiyatrik açıdan kritik bir öneme sahiptir.

Uykusuzluk (Ä°nsomnia) Nedir?

Uyku bozukluklarının kraliçesi olarak bilinen İnsomnia, kişinin uykuya dalmada güçlük çekmesi veya uykuyu sürdürememesidir. Hasta ya "Yatağa giriyorum saatlerce tavana bakıyorum ama uyku gelmiyor" diye sızlanır ya da uyur ancak en ufak çıtırtıda uyanıp bir daha uykuya devam edemez. Uykusuzluğun nedenleri arasında, kronik yaşam stresi ve iş baskısı zirvededir.

Gece Sık Uyanma Neden Olur?

Yatağa rahat girip, gecenin kör vakti 3-4 kez kalp çarpıntısıyla uyanan hastalar genelde "Benim uykum çok hafif" diyerek bu durumu normalleştirir. Oysa gece sık uyanma sorunu, zihnin gün içinde çözemediği çatışmaları uyku esnasında "tehdit" olarak algılayıp adrenalin salgılamasıyla amigdalanın zili çalmasından ibarettir.

Uykuya Dalamama Sorunu

Yastığa baş konduğu an, insanın kendisiyle baş başa kaldığı andır. Gün içindeki iş gürültüsü ve tempo susar; işte tam o an beynin içinde susturulamayan sesler başlar. Yarına dair ödenmeyen senetler, eşle edilen kavganın söylenmemiş sözleri veya Erişkin DEHB olan hastanın bitmek bilmeyen fikir uçuşmaları hastayı esir alır. Uykuya dalmak imkansızlaşır.

Sabah Erken Uyanma (Terminal Ä°nsomnia)

Saat 03:00 ya da 04:00 sularında aniden bir ağırlıkla gözlerini açan ve güneş doğana kadar yatakta kıvranan hasta, tipik "Terminal İnsomnia" yaşıyordur. "Sabaha karşı gözüm açılıyor ve cin gibi oluyorum ama kendimi çok kötü hissediyorum" söylemi, psikiyatride ağır bir ruhsal tablonun acil klinik sinyali olarak kabul edilir.

Aşırı Uyuma (Hipersomnia)

Sadece uyuyamamak değil, gereğinden çok fazla uyuyup yine de uyanamamak da klinik bir konudur. Kişinin günde 12-14 saat uyumasına rağmen kendini dayak yemiş gibi bitkin hissettiği bu hipersomnia süreçleri; bedenin dış dünyadan, stresten ve mevcut acılarından kaçmak için kullandığı biyolojik bir "kapanma" yani savuşturma metodudur.

Kaygı ve Uyku İlişkisi

İnsan beyni evrimsel olarak "tehlike altındayken" uyumamak üzere programlanmıştır. Ormanda kaplan sesini duyan bir insan nasıl uyumazsa; günümüzde faturasını ödeyemeyen veya iflas etmekte olan bir Anksiyete hastası da beynindeki "hayali kaplan" (stres ve felaket beklentisi) sebebiyle uyuyamaz. Güvenlik hissi olmadan, beyin kendini yenilenme moduna kapatamaz.

Depresyon ve Uyku Ä°liÅŸkisi

Majör çökkünlük (depresyon) yaşayan erişkin hastaların neredeysre tamamında uyku mimarisi yerle bir olmuştur. Hasta ya hiç bitmeyen karanlık düşünceler yüzünden "sabaha karşı gözüm açılıyor" der; ya da dış dünyayla olan tüm bağını kopardığı için 24 saatin 20 saatini yatağın içinde saklanarak geçirir.

Panik Atak ve Gece Uyanma

Yatağa girildiğinde dış seslerin kesilmesiyle kişi tamamen kendi kalp atışına, iç organlarının ritmine odaklanır.Panik atak yatkınlığı olan bir yetişkin uykuya daldıktan 1-2 saat sonra derin bir nefes darlığı, terleme ve "ölüyorum" dehşetiyle uykudan uyanır (Gece Panik Atağı). Bu hasta ertesi gün yatağa gitmekten (Aynı şeyleri yaşamaktan) korktuğu için uykuya büyük bir direnç gösterir.

Uyku Hijyeni Nedir?

Odadaki her şeyin uykuya hizmet etmesi kuralıdır. Uyku hijyeni kurallarına uymayan bir bireyde; karanlığın zayıf olması, odanın gereğinden sıcak veya soğuk tutulması, yatılan yatakta gündüzleri yemek yenip film izlenmesi gibi davranışsal yanlışlar, beynin şartlanmasını (Yatak=Uyku komutunu) bozar.

Ekran Kullanımı ve Uyku

Uyuyamayan hastanın yaptığı ilk şey yatakta dönerken eline telefonu almaktır. Ancak telefon ve tabletlerden salgılanan "Mavi Işık", beynin epifiz bezine "Şu an gündüz vakti, uyanık olmalıyız" sinyali gönderir. Melatonin (uyku hormonu) salgısını anında kesen mavi ekran ışıkları, uykusuzluğu en çok perçinleyen zehirli döngüdür.

İş Hayatı ve Uyku Düzensizliği

Sürekli vardiya değiştiren hastane çalışanları, güvenlik görevlileri veya gece çalışan plaza yöneticilerinde; vücudun doğal biyoritmi (sirkadiyen ritim) tepetaklak olur. Hastalar hafta sonu bile normal saatte uyuyamaz ve haftalar ilerledikçe bu kronik yorgunluk doğrudan tükenmişlik sendromuna yol açar.

Uyku Bozuklukları Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?

Kronik uykusuzluğun yansıması, bir iki bardak sert kahveyle atlatılacak kadar hafif değildir. Uykusunu alamayan erişkin birey; trafikte sinir krizleri geçirir, en ufak iletişim hatalarında eşine bağırır, iş yerinde hafıza sorunları yüzünden sürekli hatalar yapar. En nihayetinde o masum sayılan uyku eksikliği, işten kovulmaya veya evliliğin bitimine giden kocaman bir stresi kuluçkada tutar.

Ne Zaman Psikiyatri Değerlendirmesi Düşünülmeli?

Şayet 3 günden uzun, 2 haftadan fazladır "yatağa girip uyuyamamak" veya uyuyup "sürekli bitkin ve uykusuz kalkmak" söz konusuysa; bunun üzerine evdeki veya işteki kaliteniz dip yapıyorsa, oraya bir uzman müdahalesi şarttır. Reçetesiz internet hapları veya komşu tavsiyeleri bitkisel çaylarla çözülemeyecek bir nörobiyolojik alevlenme başlamıştır.

Ankara Eryaman’da Uyku Değerlendirme Süreci

Bir insanın uykusunu kaybetmesi, aslında ruhi dengesini (terazisini) kaybetmesiyle eşdeğerdir. Ankara Eryaman (ve Batıkent, Altay Mahallesi, Etimesgut ağında) hizmet sağlayan Uzm. Dr. Abdullah Maraş; uyuyamayan erişkinleri standart ezberlerle değil, uykuyu kaçıran "Ana yangının nerede olduğunu (Depresyon mu, Anksiyete mi, Travma mı)" bulmak üzerine kurgulu, detaylı klinik Ankara Eryaman uyku bozuklukları değerlendirme süreci ile inceler. Yapılan psikiyatrik görüşme ile beraber o eşsiz uyku tekrar biyolojinizle kavuşturulur.