Bipolar Belirtileri Nelerdir? Duygusal Uçlar

Toplum arasında "Zaten hepimiz biraz dengesiz değil miyiz?" şeklinde romantize edilen veya "Canım sıkıldı, bipolarım" denilerek hafife alınan duygu oynamaları aslen tıp dilinde apayrı bir ciddiyete sahiptir. Gerçek Ankara Eryaman bipolar değerlendirme sürecisöz konusu olduğunda hekim, sıradan bir üzüntü veya sevinci değil; amigdalanın işleyişini bozan "klinik zıtlıkları" arar.

Bipolar Hastalık Hangi İki Uca Sahiptir?

İsmindeki "bi (iki)" kelimesinden anlaşıldığı üzere bu rahatsızlık sadece üzüntüden (depresyon) oluşmaz. Tablonun diğer kefesinde mani (aşırı taşkınlık) evresi vardır. Kişinin hayatı, bu birbirine okyanus kadar uzak iki uca çarparak geçer.

1. Mani (High) Belirtileri

Aklınızda canlandırın; bir birey aniden (genellikle uykusuz geçirdiği birkaç günün ardından) kendini olağanüstü hissetmeye başlar. Bipoların yükselme fazında kişi "Uyumadan günlerce idare edebiliyorum" hissini bir lütuf sanırken beyninin motoru aslında tehlikeli bir hararet eşiğine gelmiştir.

• Hızlı Düşünme ve Fikir Uçuşmaları: Zihnindeki projeler o kadar fazladır ki konuşurken cümleler yetmez. Bir saniye önce "Yurtdışına taşınıp holding kuracağım" derken, diğer saniyesinde bambaşka bir yatırım fikrine geçer (Dürtüsellik).
• Kendini Abartılı Yüksek/Önemli Görme (Grandiözite): Normal bir yetişkin iken aniden "Ben seçilmiş kişiyim" inancı yaşanabilir.
• Risk Alma Hissi: Hesaptaki tüm parayı anlamsız yerlere harcamak, tehlikeli işlere / ahlaki sınırlara giren hızlı ilişkiler yaşamak. Normalde muhafazakar bir insanın bile dürtülerinin sınırını kaybetmesi gibi durumlar hastada gözlemlenir.

2. Depresif (Low) Belirtiler

O devasa roket motoru aniden susar. Birkaç hafta önce dünyayı fethedeceğine inanan beyin, bu kez klasik depresyon (çökkünlük) tablolarınınesiri olur. Kişinin dünyası anlamsız, enerjisiz ve karanlık bir hapishaneye dönüşür.

• Umutsuzluk Uykuları: Yatağından çıkamama, banyo yapma ihtiyacı dahil hayati eylemleri reddetme isteği. Gündüz uyuyup gece uyanmak.
• Değersizlik Suçluluğu: "Sonra haftalarca hiçbir şey yapmak istemiyorum, ben asalağım" hislerinin getirdiği ağır ağlama nöbetleri.
• Anhedoni (Zevk Alamama): Daha önce (özellikle manide) coşku duyulan yemeğin, hobinin ve partnerin artık sönük, tatsız ve itici gelmesi.

İki Uç Arasındaki Gizli Tehlike: Anksiyete

Bu devasa yıkımın içinde kişi dönem dönem öylesine korkuya kapılır ki, bipoların ağır bir kaygı bozukluğu ile ele elekol gezdiği dönemler izlenir ("Acaba yine kontrolden çıkacak mıyım?" korkusu). Çoğu vaka mani esnasındaki yaptıklarını çöküş döneminde idrak ettiğinde (örneğin servetini harcadığında) tarifsiz bir panik atağın, bunaltınıneşiğine sürüklenebilir.

Belirtilerin Uzman Değerlendirmesi İle Ayrımı

"Bende de şu ara bir enerji var, ben de bipolar mıyım?" demek sadece yüzeysel bir yaklaşım olacaktır. Tıbbın bu zıtlıkları "hastalık" olarak nitelendirmesi, kişinin işini, mali durumunu, evliliğini ve çevresiyle ilişkisini bariz derecede "zarara uğratıyor veya risk teşkil ediyorsa" söz konusu olur. Ankara'daki kliniğimizde bu belirtilerin günlük bir reaksiyon mu yoksa yapısal bir "duygudurum dalgalanması" dengesizlik hali mi olduğu, derin psikiyatrik görüşme baz alınarak belirlenir.