Erişkin DEHB Belirtileri Nelerdir? Yetişkinlerde Gizli İşaretler

Erişkin DEHB Belirtileri Nelerdir?

Erişkin tablolarda DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) belirtileri; işleri başaramama veya zekadan ziyade, planlamayı yapamamak, sürdürmeyi ertelemek, sürekli unutkanlık yaşamak ve içsel bir kaos (hiperaktivite) duymak şeklinde kümelenir. Bu bulguların bireyin hayatında oluşturduğu mesleki ve sosyal zararın şiddeti kişiden kişiye değişebilir; dolayısıyla belirtilerin yetişkin psikiyatrisi penceresinden klinik olarak ayrılması zorunludur.

Sadece unutkanlık veya dikkatsizlik midir?

Hayır, dikkat dağınıklığı tabloyu görünür kılan tepedeki karlı dağdır, ama aşağıda dürtü denetim sorunu (öfke, fevrilik) ve büyük bir zaman algısı bozukluğu (erteleme) yatar.

İçsel bir huzursuzluk yaratır mı?

Yetişkinlerde, genellikle motor hareketlilikten (sürekli koşma) çok, durduğu yerde duramama, sürekli sigara içme ihtiyacı veya aklın aynı anda on farklı konuya sıçraması kaynaklı gerginlik sıktır.

İlerleyen yaşla birlikte "Zamanı gelince oturur, olgunlaşır" zannedilen ancak gerçekte sadece formu değişen Ankara Eryaman erişkin DEHB değerlendirme sürecigereksinimleri; hastayı yıllarca "ben yapamıyorum, tembelim" karanlığına itmiştir. Aşağıda bu klinik yapının yetişkin profillerindeki yansımalarını detaylandırıyoruz.

1. Odaklanma ve Dikkati Sürdürme Sorunu

Evvela şu ayrımı yaparak başlamalıyız: Hiç kimse tamamen dikkatsiz değildir. DEHB hastasının beyin paneli tıpkı kopsa bile kendi etrafında fır dönen bir rüzgar gülü gibidir.

• Kitap okuma zorluğu: Aynı paragrafı sayısız kez okumasına rağmen zihninin aslında yemek ne yiyeceğinde olması.
• Detaylara körleşme: En önemli e-posta raporlarını yollarken ekleri unutmak; isimleri, anahtarları sürekli kaybetmek.
• Hiper-Odaklanma: Beynin çok nadir durumlarda ilgisini çeken spesifik ve haz veren (dopamin) bir duruma kilitlenip saatlerce tuvalete bile gitmeden orada kalması.

2. Engellenemez "Zaman Körlüğü" ve Erteleme (Procrastination)

Normal bir yetişkin yarın bitecek bir işi bugünden programlar. Oysa erteleme davranışı döngüsüyaşayan kişi için "yarın" ve "gelecek ay" beynin frontal yapısında neredeyse ayırt edilemez bir süre gibi işlemlenir. "Birazdan yaparım", "Hele önce bir etrafı toplayıp masaya geçeyim" diyerek o 10 dakikalık iş, teslimine son yarım saat kalana kadar ertelenir. Ta ki patron veya eş bağırıp kriz yaratana dek... O ağır stresle yüklenen panik enerjisi ancak beyni ateşlemeye yeter.

3. Düzen, Planlama ve Organizasyon Zayıflığı

Bu bireylerin masaları, evleri, çöp tenekeleri kağıtlar veya bitirilmemiş projelerle doludur. Eşyaları genellikle çekmecelere sıkıştırır, bulamadıklarında yeni baştan sipariş verirler. Gündelik işleri küçük basamaklara bölerek bitirmek adeta imkansız gelir. Her işi devasa bir blok halinde gördükleri için başlama arzuları hiçbir zaman gelmez.

4. Dürtüsellik (Fevrilik) ve Ani Öfke

Dürtüsellik (Impulsivity) deyince akla sadece risk alıp borsa oynamak gelmemelidir. Toplantıda birileri bir fikri tartışırken;

• Biri cümlesini bitirmeden sabredemeyip onun lafını kesmek,
• İçinden geçeni "acaba ayıp olur mu?" filtresinden geçirmeden olduğu gibi karşı tarafa "pat!" diye söylemek,
• Ufak bir eleştiriyi çok devasa bir saldırı algılayıp tahammülsüzce orayı terk etmek;

tamamen yetişkin beynindeki fren mekanizmasının (bekle-düşün-konuş) çok az zayıf olmasından (işlememesinden) doğan sosyal faturalardır. Eşler genelde bu kavgaların ardından "Sanki içinden canavar çıktı" yakınmasıyla yüzleşir, zira beynin regülasyon gücü o an sekteye uğramıştır.

5. İçsel Huzursuzluk ve Kronik Yorgunluk

Dışarıdan gayet sakin oturan bir danışana "İçinde ne hissediyorsun?" dendiğinde "Sürekli çalışan ve beni dinlenmekten bile yoran bir motor var" açıklaması gelmektedir. Hastanın bedeni 30 yaşına varmış olabilir; sıraya veya trafiğe girmekten artık "şeklen" kaçmıyor gibi görünse de; beyninin içi alev alev kaynar. Sürekli bacak sallama, sürekli konuşma isteği ve zihnin aynı anda çokça cephede savaşması, hastayı akşama bitap düşürür. Zihnin bu yorgunluğu, hastayı giderek Anksiyete bozukluğuna çok ciddi biçimde sürükler.

Eryaman’da Teşhis Kararı Ne Zaman Alınır?

Yukarıdaki tablolardan 1 veya 2 tanesi her normal insanda olabilir. Ancak bu özellikler:

• 15-20 senedir sizinle beraberse (hayat boyu karakterinizin bir parçası olduğunu sanıyorsanız),
• Kredilerinizi, okulunuzu tam da bu ihmaller (yapamadığınız, tembel olduğunuz kanaati) yüzünden kaybettiyseniz,
• İkili ilişkileriniz bu sebeple artık tahammül edilemez biçimde sonlanıyorsa;

o halde sadece motive olmaya veya yeni ajandalar almaya ihtiyacınız yoktur. Bu tablonun tıbbi bir muhatap olan Psikiyatrist gözetiminde ele alınması, kişiye özel psikiyatrik görüşme seansları ve destek (farmakoterapi / ilaç) zeminleriyle düzenlenmesi gereklidir.