OKB Belirtileri Nelerdir? (Obsesyon - Kompulsiyon Döngüsü)

"Ellerimi yıkadım, biliyorum ancak o pislik ve kir hissi bana öyle geliyor ki 10. kez lavaboya dönmeden oturamıyorum!" Çoğu kişinin kendi kendisine "Ben de biraz titizim" dediği yerde kesilen o masum çizgi, OKB vakalarında hayatın tamamını adeta kilidi kilitlenen tek bir eyleme mahkum kılar.

1. "Zihne İzinsiz Girenler": Obsesyonların Çeşitleri

Aslında OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk), halk dilindeki "Titizlik" hastalığının ötesinde beynin uyarı ve elektrik ağının yanlış alarmından ibarettir. Kişi sokakta yürürken aklına aniden "Acaba çocuğuma araba mı çarpacak?" veya "Dokunduğum o kapı kulpunda AIDS kan damlası var mıydı?" şeklinde mantıksız fikirler sıçrar. Obsesyonların en belirgin türleri:

• Kirlilik ve Hastalık Karıştı Bulantısı: Başkalarının salgılarından, çamurdan, radyasyon ya da kimyasaldan kendine veya sevdiklerine "mikrop bulaştıracağı" korkusu (Enjekte olan obsesyon).
• Şüphe ve Kuşku: "Kapıyı kilitledim mi?", "Ocak altı açık mıydı?", "O arabayı park ederken yanlışlıkla arkamdaki yayayı ezip kaçmış / fark etmemiş olabilir miyim?"
• Simetri veya Kesinlik Eğilimi: Etraftaki eşyaların "doğru" veya tam hizasında olmaması halinde içsel bir felaket patlayacağı hissi.

2. "Sıvışma ve Rahatlatma": Kompulsiyonlar

Beliren o şüphe düşüncesi kişide öyle kuvvetli bir Anksiyete (kaygı ve ecel terleri) yapar ki, beyin "Sakinleşmek ve felaketi engellemek istiyorsan hemen şu ritüeli yap!" komutunu verir. İşte OKB'yi bir "hastalık" (bozukluk) kılan, kişinin saatlerini çalan o eylemler dizisi:

• Yıkama / Temizleme: Kollarını dirseklerine dek aşındırarak saatlerce keselemek. Eve gelen misafirlerin ardından tüm evi çamaşır suyu / asitlerle yıkayıp yıpratmak.
• Sürekli Kontrol Etmek: "Acaba kapıyı kilitledim mi diye tekrar tekrar bakıyorum" sözünü söyleyen hasta bazen asansörden 8 kere dönerek işe daima geç kalmaktadır.
• Düzeltmek ve Sıralamak: Kıyafetleri, masadaki dosyaları hep aynı yöne bakacak gibi hizalamazsalar işe başlayamamak.
• Güvence İsteme (Sorma): Eşine veya annesine sürekli "Ellerim temiz değil mi, yıkadım gördün dimi?", "Fişi çekmiştim sence de çektim değil mi?" diye sorarak onay (rahatlama) almak.

3. Görünmeyen Belirtiler: Zihinsel Kompulsiyonlar

Hasta dışarıdan saatlerce el yıkamaz veya kapı kilidine bakmaz ama yerinde kaskatı otururken zihninde devasa yorgun bir efor döner. Örneğin aklından "kötü/günah bir kelime" geçtiyse, o kelimenin şerrini silmek adına içinden sessizce 5 defa sevdiği bir ayeti tekrar eder. Dualar dahi artık ibadet maksadıyla değil, "OKB'nin felaket hissini bastırmak" amacıyla sayıyla (kompulsiyon) yapılarak tüketilir.

4. "İçsel Zarar Vermeler" ve İstenmeyen Düşünceler

Bazı vakalarda kişi (hiçbir eylem niyeti yokken) balkondan bakarken aklına aniden "Ya arkamdaki dostumu / bebeğimi aniden aşağı atarsam?" korkunçluğu gelir ve dehşete düşer. (Bu eyleme hiçbir zaman geçilmez, zira asıl sorun beynin "Bunu yaparsam ya?" diyip paniğe girmesidir). Veya kutsal değerlere karşı ("Allah'a küfür gibi")dini takıntılı düşünceler aklına damlar. Tüm bu fikirlerin tek ortak paydası, "hastaya zerre ait olmayan ve tam zıttı karakterini tehdit eden" mantıksız uyarılardır.

5. Çökkünlüğe Sürüklemesi ve Depresyon İlişkisi

OKB beyni o kadar yorar, kişiyi kapı kollarından dahi kaçacak kadar izole eder ki; beyninin ve iradesinin kendi sözünü dinlememesi hastayı çok ağır bir çökkünlük (depresyon) tablosunagömebilir. Suçluluk hissi, tükenmişlik ve utanç nedeniyle bu belirtiler (özellikle zarar verme kompulsiyonları) yıllarca doktora söylenmeden sinesine çekilir.

Ankara Eryaman’da OKB Belirtilerini Yönetme Adımları

Hastalar takıntı ve tekrar davranış döngüsünü iradeleri ("sadece yapmayacağım diyerek başarabilme") gücüyle kıramazlar çünkü biyolojik alarm sistemi çalışmaktadır. Eğer Eryaman, Batıkent veya Etimesgut sınırlarında ikametseniz; bu belirtileri tek başınıza yenmenin çaresizliğini yaşamak yerine yetişkinlerdeki OKB'yi değerlendiren psikiyatrik uzmanlık sürecine Uzm. Dr. Abdullah Maraş / Ruh Sağlığı Kliniği'nde ulaşabilirsiniz.

Yapılacak özel bireysel uzman değerlendirmesinde; hastalık düzeyinin ağırlığı, yaşamınızdan çaldığı enerji ("işe geç kalma, banyodan 2 saat çıkamama") analizi saptanır ve tıbbi literatüre dayalı kişiselleştirilmiş (psikofarmakoterapi / ilaç veya psiko-destek) bir yön haritası sunulur. Tablonun seyri, klinik desteğin ciddiyeti ile kişiden kişiye değişebilmektedir.