Erişkin DEHB Nedir?
Erişkin DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu), zihnin dikkat, organize olma, zaman yönetimi ve dürtü kontrolü fonksiyonlarından sorumlu frontal lob bölgesindeki nörobiyolojik farklılıklara dayanan klinik bir durumdur. Yetişkin dönemde içsel huzursuzluk, iş erteleme ve odak sorunlarıyla beliren bu kompleks sürecin ve belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
Sadece çocuklarda görülmez mi?
Hayır, yıllar boyunca DEHB’nin yaş ilerledikçe kaybolduğuna inanılsa da; modern tıp literatürü bedensel hiperaktivitenin yatışmasına rağmen zihinsel dikkat zorluklarının yaşam boyu sürdüğünü göstermektedir.
Zeka geriliği (eksikliği) midir?
Kesinlikle değildir. Üstün zeka kapasitesine (IQ) sahip bireylerde dahi klinik olarak gözlenebilen, temeli sadece dikkatin (fonksiyonun) sürekliliğine dayalı bir adaptasyon sorunudur.
İlerleyen yetişkinlik döneminde dahi yakamızı bırakmayan o "sürekli son dakikaya biriktirme" döngüsünün arka planında çoğu zaman farkına varılmamış, ötelenmiş birErişkin DEHB portresi bulunmaktadır.
DEHB’nin Temel Görünümleri (Alt Tipleri)
Yetişkin bireylerde süreç çoğunlukla tek bir cephede ilerlemez; üç temel çerçevede farklı klinik yüzler gösterir.
- Dikkat Eksikliği Önde Giden Tip: Detayları kaçıran, çabuk dalan, görevleri organize etmekte zorlanan profildir.
- Hiperaktivite/Dürtüsellik Önde Giden Tip: Sürekli hareket ihtiyacı hisseden, hızlı konuşan, sonuçlarını düşünmeden (dürtüsel) eyleme geçen gruptur.
- Bileşik (Karma) Tip: Her iki spektrumun eş zamanlı yetişkini yıprattığı, en karmaşık tablolardan biridir.
Bir Karakter Zayıflığı Değil, Nörobiyolojik Cihaz Eksikliği
Çoğu zaman hastalar dış çevrelerinden veya eşlerinden "Çok tembelsin, çaba göstermiyorsun, istersen başarırsın ama istemiyorsun" şeklinde sitemler işitirler. Ancak erteleme davranışı döngüsü, bir tembellik veya huysuzluk değil, dopamin seviyesi ve bilgi işleme merkezlerinin ödül mekanizmasındaki fizyolojik arızalarıdır. DEHB’li bir beyin ille de sadece "kriz" (son 1 saat kalmış teslimat) veya aşırı heyecan olduğu anda ateşleme yapabilmektedir.
Peki, Dikkat Dağınıklığı ile Hastalığın Farkı Nerede?
Bugün modern yaşamın uyaran bombardımanı ortasında her birey geçici odaklanma güçlüğü ve kaygı ilişkisiyaşayabilir. Yoğun stres altına girdiğimizde unutkan olmamız bizi hasta etmez. Ancak Erişkin DEHB diyebilmek için bu karmaşanın bireyin:
- Çocukluk yaşlarına dayanan uzun bir geçmişinin (kalıcılığının) olması,
- Meslek, okul, sosyoloji ve evlilik dairesindeki birden fazla yapıyı kronik bozması,
- Saniyelik uyaranların (telefon, dış sesler) dahi iş gidişatını saatlerce baltalaması gerekmektedir.
Süregelen "Kapasite Altında Kalma" Hissi
Çoğu hastanın ruhsal çöküşünün en temel nedeni, potansiyellerinin farkında olmaları ancak bunu organize edip asla faaliyete geçirememeleridir. 10 sayfalık bir proje için haftalarca "yarın başlayacağım" diyerek zihinsel enerji tüketip, sonunda başarısız veya son yetersiz bir tablo çizmek, çökkünlüğe (depresyona) çok açık bir klinik zemin hazırlar.
Ankara Eryaman’da DEHB’ye Bilimsel Bir Bakış
İnsanın tüm gün odada oturup hiç kitap kapağı açamadığı için kendine "ben aptalım" teşhisi koyması kabul edilemez bir trajedidir. Ankara Eryaman erişkin DEHB değerlendirme süreci çatısı altında hekimler (Uzm. Dr. Abdullah Maraş); yetişkinlerin bu kronik engeli üzerinde bir tıp penceresinden yapılandırmaya gitmektedir. "İradeni kullan aşarsın" demek yerine nörobiyolojik altyapıya uygun (psikiyatrik görüşme seansları ile) özel bir rota tayin edilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Sizi potansiyelinizden alıkoyan zihin zincirleriniz için Ankara Eryaman ofisimizle psikiyatrik bireysel konsültasyon oluşturun.
Uzman Görüşme Yönetimi →