Panik Atak Belirtileri Nelerdir? Vücutta Nasıl Hissedilir?

"Kalbim bir anda fırlayacak gibi oluyor, göğsüm sıkışıyor ve sanki nefes alamıyorum sanıyorum." Psikiyatri muayenehanelerinin panik atak değerlendirmeodalarında, atağı geçiren bir kişiden en sık duyduğumuz tasvir budur. Bedensel sinyaller, kişiye öylesine inandırıcı bir "hayatta kalma" oyunu oynar ki hastalar önce acil servis koridorlarında defalarca tahlil yaptırmadan psikiyatrist hekimine nadiren gelirler.

Öncesinde Bir Tehlike Olmalı mıdır?

Aslında Panik atak (Panic Attack) klinik anlamda ortada hiçbir nesnel tetikleyici ya da büyük, can tehlikesi yaratacak bir "tehdit" unsuru yokken aniden (out of nowhere / birden bire)patlak vermesi ile bilinir. Örneğin köpekten korkan birinin karşısına köpek çıktığında yaşadığı yoğun histerik korku tablosu spesifik fobidir; panik atak belirtisi ise kişi tamamen sakinken (hatta bazen uykudan çarpıntıyla uyanma durumu biçiminde veya televizyon izlerken kanepede) gelişebilir.

1. Bedensel (Fiziksel) Belirtiler

İlkel beynimiz "amigdala", hayali bir tehdidi gerçek sanınca savaşması ya da kaçması adına kaslara hızla dev miktarda adrenalin bırakır, kalbi son sürat çalıştırır ve nefes alımını otomatik değiştirir. Beden şu bulguları verir:

• Kalp Atışının Hızlanması: En yaygın bulgudur. Güm güm atmaya başlayan kalp ya da tekleme biçiminde vurması.
• Göğüs Ağrısı: Özellikle ön göğüs kemiğinin altında bir bası, ağrı. "Kalbim sıkışıyor öleceğim" dedirtir.
• Terleme ve Solunum Güçlüğü: Bedande sırılsıklam olan ani ter boşalmaları, nefesin kısa kısa boğazda tıkanması, oksijen alamama hissi (Boğulma).
• Titreme, Uyuşma ve Ateş / Üşüme: Beden bazen buz gibi bazense alev alev gelir. Ellerde, sol kolda ya da midede, dizlerde iğne batması (karıncalanma).
• Gastrointestinal Belirtisi: Bir anda başlayan ani karın ağrısı veya ishal - midede burkulma ve bulantılar (Kelebek uçuşması denen anksiyete uyarımı).

2. Zihinsel / Bilişsel Belirtiler (Ölüm Korkusu)

Kişi bedensel olarak tırmanan ve 10 dakikada zirveye ulaşan (atağın süresinde) bu tabloya bir anlam yüklemeye başladığında bilişsel belirtiler o an kilitlenir kalır:

• "Ölecekmişim gibi hissediyorum": Çoğu hasta ilk atakta bir vasiyet dahi yazma, vedalaşma arzusuna girebilir çünkü kalp krizine eşdeğer bir ölüm korkusu yüklenmiştir (Panik bozukluğu olarak).
• "Kontrolümü Kaybedeceğim/Çıldıracağım": Dünyaya olan his iptal olduysa kişi, mantıklı davranamayacağını, bağırarak çıldırıp etraftaki insanlara (özellikle sokakta ise veya iş asansöründe) tamamen tüm saygınlığını ezip rezil olacağını zanneder.

3. Algısal (Dissosiyatif) Belirtiler

"Panik anında dünyaya uzaktan, bulanık ya da bir film karesi içinden seyredermiş gibi bakanlar" derealizasyon denilen ve çok korkutucu olan o yabancılaşma hissini yaşarlar. Birey (Depersonalizasyon) bazen de "bu beden bana ait değil" hissi ile kendisine dahi yabancılaşır. Tüm fırtına beynin yarattığı sanal ama bedenin yaşadığı epey gerçeğe yakın bir panik (tehdit) algısı savruluşudur.

Neden Bu Belirtileri Bir Profesyonelle Paylaşmalısınız?

Sıklıkla panik atağın sadece fiziksel bir korku olduğu sanılıp yalnız atlatılmaya çalışılır. Ancak kişi bedeninde kopan bu belirtileri anlamadıkça sürekli kalp krizi ekarte süreci arayışlarıyla Acilleri gezerek hayat enerjisini bırakır. Ataklar sönümlense bile ardından o kapıları çalan (yeni bir atak ne zaman gelir)beklenti anksiyetesi hayatı esir alacak; asansör, avm ve dahi yalnız banyo yapamama fobilerine, zaman içinde enerjisizliğe - çökkün depresyona yol verebilecektir.

Ankara Eryaman Panik Atak Değerlendirme Süreci

Uzm. Dr. Abdullah Maraş, Ankara Eryaman (Altay Mh.) kliniğinde, hasta öykülerindeki bu belirtilerin (kalp, solunum, sindirim uyarılarının) panik atak ile ilişkilendirilmesi ve bedensel diğer (endokrin/kalp vb) şartlarla ayrıştırılmasını temel alır. Böyle bir süreci Ankara veya Etimesgut sınırlarında tek başınıza yenmek yerine uzman hekim nezaretinde yürütmek kalıcı başarı ve rahatlığın en etik kanıtsal kapısıdır. Hastalara uygulanabilecek rasyonel zihinsel yaklaşımlar (farmakoterapi yahut terapik adımlar) bu silsileyi güvenli ellerde sonlandırır.