DEHB ve Anksiyete Arasındaki İlişki: Aynı Bedende Çifte İkilem

"Bir İşleri Daha Kaçıracağım" Dehşeti

Klinikte Erişkin DEHB tanısı alan veya bunu yıllardır gizli gizli yaşayan hasta; aslında kendi potansiyelinin düşüklüğünden değil, "Sistemin işlediği şekilde organize edememekten" ve "işleri bitirememekten" muzdariptir. Toplumsal "Tembel, dikkatsiz ve umursamaz" etiketleri hastayı,bitmek bilmeyen ertelemelerinneticesinde rezil olma korkusuna terk eder.

İlerleyen yetişkinlik evresinde bu biriken borçlar, kızgın patronlar, küsmüş eş veya sevgililer yığınının yaratmış olduğu "yetersizlik/çatışma" havuzu; çok büyük bir fırtınanın kopmasını tetikler. İşte o fırtına, kendi başına çok ağır bir tıbbi durum olanKaygı (Anksiyete) hastası olup çıkacak olan krizlerdir.

1. Kaygının Motorunu Kim Çalıştırıyor?

Zeki bir Erişkin hastası, o toplantıda anlatılanlara dikkat edemediğinin "olumsuz bir anlık dikkatsizlik" olmadığının tam olarak bilincindedir. "Eyvah, yöneticim bana 3. maddeyi açıklarken ben kesinlikle başka yere daldım, şimdi bana sorarsa ne diyeceğim" der ve o anda beynin terleme, kalp çarpıntısı ve "ya kötü bir tabloyla çıkarsam" alarmını çalıştıran Anksiyete uyanır. Bu, DEHB'nin doğurduğu tam bir Odaklanma güçlüğü ve kaygı ilişkisikompozisyonudur.

2. Anksiyete "Dikkat"i Nasıl Yok Eder?

Kaygı bir bedene yerleştiğinde beynin tüm hayati fonksiyoları, amigdala dediğimiz korteks altı bölge tarafından gasp edilir. Kişi artık "Acaba işteki patronum hatamı anladı mı", "Bugün arabayı kaza yapar mıyım", "Eşim neden 5 saattir bana mesaj atmadı" çemberine tutulmuştur. Bütün bir gün süren "kötü bir şey olacak" alarmı varken; zihin nasıl ocağı söndürmeye, nasıl makaleyi okumaya ve faturasını yatırmaya dikkat edebilir ki?

• Yanlış Ayrım: "Ben çok unutkanım" zannederken aslında unutkanlığın kökünü besleyen tek sebep Anksiyetedir.
• Bazen DEHB ile Anksiyete o kadar birbirini besler ki, doktor bu Ankara Eryaman erişkin DEHB değerlendirme süreci sırasında, "Tavuk mu yumurtadan, yumurta mı tavuktan?" bilmecesiyle çok profesyonel bir ayıklama yapmak durumundadır.

3. Komorbidite: "Ağır Basan Taraf" Hangisi?

DEHB ile anksiyetenin bir arada bulunmasına psikiyatride komorbidite (eş-tanı) ismini vermekteyiz.Erişkin DEHB iş hayatı ve evlilik kariyerindetahribatlar biriktirdikçe, hastanın özgüveni ufalanır. Gürültüden (kalabalıktan) kaçma, başkalarının yargılarına karşı çok yoğun bir hassasiyet geliştirme ve panik atağın (krizlerin)bedensel yorgunluk hissini de bünyeye ekler.

Uzman hekim masasına sadece uykusuzluk, el titremesi veya mide ağrısı şikayetiyle giden o hastanın; derinliklerinde "işleri yetiştirememenin ve kendini yetersiz görmenin" o asıl kalıtsal-yapısal kökleri aranır ve tıbbi plan bu zinciri baştan aşağı inceleyerek kurulur.

Karar Aşamasında Psikiyatrinin Önemi (Eryaman - Batıkent)

Eşlik eden durumlar varsa (yani depresyon, anksiyete, bipolar), tedaviyi standart şekilde değil; çok hedefli bir bireysel psikiyatrik görüşme çatısında yönetmek mühimdir. Eğer doktor Anksiyeteyi tamamen susturup sadece DEHB'ye odaklanırsa, uyanan nörokimyasal uyarım seviyeleri (kalp çarpıntısı gibi bedensel duyumlar) hastadaki uykuda bekleyen paniği uyandırabilir. Eğer sadece Paniği dindirirseniz; hasta işten yine ve hepten kovulur (çünkü hiç uyarılmaz/hiç işe başlamaz).

Uzm. Dr. Abdullah Maraş (Ankara Eryaman bölge ofisi/kliniği), hastanın kişiden kişiye değişebilen ruhsal metabolizmasına, zıt dinamiklerine ve nöro-psikiyatrik dengesine özel bireysel bir strateji haritası çıkararak; hastayı o eski potansiyeline çekmeye kılavuzluk eder. Tırnakla kazınan mesleki yetenekleri, kaygılı ellerin titremesine mahkum kalmaz.