Motivasyon Kaybı Neden Olur? Biten Heveslerin Psikiyatrisi

Emek Verip, Hiçbir "Takdir" Alamamak

İnsan eyleme geçer. Bunu ya maaş için, ya terfi için ya da ailesinden bir "Aferin" takdiri almak için (ödül) dopamin döngüsüyle kurar. Ancak siz ne kadar mesai yaparsanız yapın; çalıştığınız işyerinde sizin başarınız bir başka yeteneksiz liyakatsiz bir ismin cebine terfi olarak konuyor, ya da eşiniz sizin bütün o evin yükünü çekmenizi (vefakar olmanızı) kaba kuvvet ve eleştiriyle eziyorsa; beyin şöyle çok basit ve kokuşmuş bir kod yazar:"Ben neden bu kadar yoruluyorum ki? Zaten hiçbir şey değişmiyor (Başa Çıkamama/Öğrenilmiş Çaresizlik)."

İşte bu dakikadan sonra, sizin deparanızı durduran o asıl zihinsel pranga, yani Tükenmişlik (Burnout) temelli motivasyon kaybı devreye girer.

Erişkin DEHB Zihninde Biten "Hevesler"

Klasik mutsuzlukların haricinde, özellikle Erişkin DEHB hastalarında (Dikkat düzensizliği, erteleme alışkanlıklarında) baştan aşırı bir "yenilik" (Heyecan) isteğiyle başlayan her iş 2 gün sonra büyük bir motivasyon çukurunda can verir.

• Odak sürekli kaydığı için projeler darmadağın olur. O kadar çok iş eksik kalır ki; oluşan o dağınıklık (Bilişsel Yük) hastayı ezer ve sonucunda "Yapamayacağım zaten vazgeçiyorum" diyerek (motivasyon) fişini çektirir. Bu durum tamamen klinik bir tablodur.

Depresyon Maskesi Olarak İsteksizlik (Anhedoni)

İnsan sadece işte değil; önceden gidip gitar çalmaktan zevk alır, arkadaşıyla maç izlemeye koşa koşa giderdi. Lakin şu an telefonu çaldığında arkadaşlarına dahi sadece bitmek bilmeyen o ağır yorgunluğu hissederek "Gidemem" diyorsa; orada artık sadece tükenmişlik değil, aynı zamanda zevk alamama hastalığı dediğimiz Major Çökkünlük / Depresif tablonun (Anhedonisi) başlaması durumu kuvvetle muhtemeldir. (Ruhun hayatla tüm damarları kurumaktadır).

Korkudan (Anksiyeteden) Donup Kalmak

Bazı zihinler "hata yapmaktan" öylesine tiksinir ki, ya "mükemmel" olmalıyım (Mükemmeliyetçilik) ya da "hiç ellememeliyim" diyerek kendi kendini Anksiyetenin o felç eden panik ve evham döngüsüne kitler. Yapacağı o en küçük bir işten dahi (Aman müdür şimdi yine bana bağıracak) diyerek sürekli kaygı üreten organizma, eylemden kaçarak kendini motivasyonsuz gibi ambalajlar. Oysa altındaki asıl gerçek, eylem anındaki korkudan / başarısızlık ihtimalinden donup kalma durumudur.

Klinik Olarak Nasıl Onarılacak (Eryaman Planlaması)?

Arkadaş tesellileri ya da "Haydi başarabilirsin, şöyle güçlüsün" tarzı boş ve popülist narsistik sloganlar, dopamin sistemini darmadağın eden ve "ümidini kesmiş (Tükenmiş)" bir beyni asla sıfırlayamaz. Ankara Eryaman tükenmişlik değerlendirme sürecimizle (Uzm. Dr. Abdullah Maraş) birlikte, o zihnin neden o motivasyonu bir "boşa verilmiş kürek (işe yaramaz yük)" olarak okuduğunun derinindeki klinik anıları ve (anksiyete/DEHB/depresif) kilitlerini teşhis edilip, farmakolojik ve terapatik/bilişsel bir yapıda "Bireysel (yetişkine özgü değerlendirmeler boyutunda)" masaya yatırılıp; hayatla olan o körelmiş bağlar tekrar regüle ettirilmelidir. Şiddet kişiden kişiye değişebilir oluşunun tek çözüm garantisi uzmanlıktır.