Ankara Eryaman’da Tükenmişlik Sendromu Değerlendirmesi

İş dünyasının yüksek beklentileri, ağırlaşan ekonomik gerçeklikler veya hayat içerisindeki sürekli "verici" (idare edici) rolde olmak, bir yetişkinin ruhsal depodaki son kırıntıları dahi tüketmesiyle sonuçlanabilir. Tükenmişlik; aniden çıkan bir öfke veya hüzünden ziyade, yıllardır içinizde usul usul yanan bir ateşin (stresin), artık sizi sadece sürekli yorgunum dedirtecek seviyede tamamen küle çevirmesi halidir.

Tükenmişlik Sendromu Nedir?

Sıklıkla "Burnout" olarak isimlendirilen Tükenmişlik Sendromu, erişkinin mesleki veya aşırı stresli yaşam koşulları karşısında (özellikle emek/ödül dengesinin çökmesiyle birlikte) organizmanın tüm uyum becerilerini yitirmesidir. Hastada hiçbir şey için ayağa kalkacak, hatta o sorunu tartışacak dahi "pil", yani yaşam gücü kalmamıştır. Belirtiler kişiden kişiye değişebilir nitelik taşısa da, ortak olan tablo ağır bir duyarsızlaşmadır.

İş Hayatında Tükenmişlik Nedir?

Evde görece daha rahat hissedip, ofis binasını veya üniformayı gördüğü an midede kramplar başlayan kişi; bu tabloyu mesleğine kodlamıştır. Fazla mesailer, değer görmeme, çalışanın yaptığı iyi işin hiçbir zaman görülmeyip hep eksiklerin yüzüne vurulması; onu iş yerine karşı sadece işe gitmek istemiyorumdiyecek noktaya değil, mesleğine tamamen "duyarsız" (ne yaparsanız yapın umurumda değil) diyecek bir kayıtsızlığa iter.

Sürekli Yorgun Hissetmek Ne Anlama Gelir?

Fiziksel tahlillerinde ne D vitamini eksikliği ne de kansızlığı bulunmayan bir hasta, sabahtan akşama kadar "Ben adım atamıyorum, kemiklerim ağrıyor" diyorsa; orada bedeni felç eden duygu yorgunluğudur. Stres hormonu olan kortizolün arızalanması ile kaslarda biriken kronik gerginlikler; fiziksel değil, tamamıyla psikolojik yorgunluğun sendromsal belirtisidir.

Motivasyon Kaybı Neden Olur?

"Artık hiçbir şey keyif vermiyor, ne yapsam sonucunda ne değişecek ki?" cümlesi, tükenmiş bir zihnin imdat sinyalidir. Beyindeki ödül merkezi (dopamin üretimi) tamamen bozulmuştur. Kişi evindeki hobisine, eşiyle yediği yemeğe, eskiden tutkuyla bağlı olduğu projelerine sadece bir "zorunluluk ve yüktür" gözüyle bakar. Bu hissin arkasındakimotivasyon kaybı mekanizmasının tamiri psikiyatrik vizyonla değerlendirilebilir.

Sabah Ä°ÅŸe Gitmek Ä°stememe Hali

Pazartesi sendromundan tamamen farklı bir klinik tablodur. Kişi sadece pazartesi değil; haftanın hergünü uyandığında yüzünde kocaman bir umutsuzluk taşır. Arabasına bindiğinde ayağı iş yerine gitmek istemez. Zihin o kadar çok "beklenti ve tehlike (mobbing) tehdidi" algılar ki zaten baştan kapatır kendini. "İstifa edemem kredim var" ile "Gidersem daha fazla dayanamayacağım" arasında bedeni sıkar.

Duygusal Tükenme Nedir?

Fiziksel olarak yorulmanın bir istirahati vardır. Fakat duygusal tükenme; şefkat, idare etme, öfke gibi tüm his barajlarının yıkılmasıdır. Evde çocuğunun en ufak bir sorusuna bağıran, trafikte önünden geçen adama terörist muamelesi yapan yetişkinin asıl sorunu o kişiler değildir; onun duygusal kapasitesinde "hoşgörü ve idare (tolerans)" edecek bir santimlik yer kalmamıştır.

Zihinsel Yorgunluk Belirtileri

Duyguların akabinde beyin de sarsıntıya girerek "Brain Fog" denen sisli bir kafa yaşatır. Toplantıda konuşulanların onda birini anlamama, raporu beş defa yanlış okuma, evin doğalgazını açık unutup çıkma gibi durumların temelinde zihinsel yıpranma yatar. Bu tablo bazen Erişkin DEHB uyarımına ve unutkanlığına (gizlenmiş) zemin de olabilir.

Tükenmişlik ve Depresyon Farkı

Dışarıdan birbirine çok karışırlar. Ancak Tükenmişliğin depresyondan temel farkı; tükenmişliğin genellikle aşırı mesai, "hedef, KPI baskısı, tükenmez çalışma listeleri" gibi bir dış etkenin (ortamın) aşındırmasıyla (önce işle) başlamasıdır. Majör depresyon ise çalışma hayatı olmasa bile veya en mutlu anında dahi kişiyi ezecek dipsiz bir keder veya benlik değersizliğidir. Lakin uzayan bir tükenmişlik depresyonu (majör tabloyu) kolayca doğurabilir.

Tükenmişlik ve Anksiyete İlişkisi

Günde 16 saat çalıştırılan ve her hata yaptığında aşağılanan bir bireyin sistemi, belli bir aşamada sürekli diken üzerinde (nöbet yerinde) olmasıylaAnksiyete bozukluğunu (Korku ve panik) yaratır. Başlangıçta panik olarak çıkan bu tablo, yıllarca devam ettikçe artık "Hiçbir şeye yetemiyorum, ne olacaksa olsun" noktasına kayıp kişiyi "tükenmişlik uyuşukluğuna" kilitler.

Performans Düşüşü ve Odak Sorunu

Bir ay öncesine dek dört saatte bitirdiği projeyi; tükenmişlik tablosuna giren yetişkin bir hasta artık dört günde zor bitirir. Zihnin odağı, yapılan işe değil "Ben ne zaman bu işkenceden kurtulacağım" feryadına takılı kalmıştır. Bu yüzden mesleki hatalar katlanır, hatalar da eleştiriyi ve özgüven çöküşünü tekrar perçinler.

Sosyal Geri Çekilme

Arkadaş grubunun mesajlarına cevap veremez hale gelme, akraba düğününden veya telefon aramasından ("Yine ne istiyorlar" diyerek) kaçma; sistemin korunma ve savunmaya geçmesinin klinik fotoğrafıdır. Birey tek bir saniyesini bile başkalarına ayırmak istemez çünkü kendine de ayıracak takati yoktur.

İş-Özel Hayat Dengesi Yıkımı

Kurumsalda veya esnaflıktaki aşırı baskılar mesai saatinde şirkette kalmaz. Akşam sofrasına, yatağın içine, hafta sonundaki pikniğe gelir. Ailesinin yanında bedenen dursa da zihnen o bitmeyen projelerin ızdırabında kalan hasta, bu dengesizlik neticesinde eşiyle de (Tükenmişliğin yansıması yüzünden) en asgari muhabbeti yapamayarak boşanma eşiklerine gelir. Bu noktada Uyku bozukluklarındaki o gece çarpıntıları kaçınılmaz bir sondur.

Tükenmişlik Belirtileri Nelerdir?

Güne bitkin doğmak, aşırı sinirlilik hali (toleranssızlık), midede geçmeyen bulantı, baş ve boyun ağrıları, işi ve mesleği değersiz hissetme, hastalıklara çok sık yakalanma (çöken bağışıklık). Tüm bu duygusal tükenme belirtileri erişkini tamamen işlevden alıkoyar.

Tükenmişlik Ne Kadar Sürer?

Burnout; ne yazık ki üç günlük bir izin ya da deniz tatiliyle bir anda geçmez. Kronikleşmiş (Yıllanmış) bir inatlaşmanın eseri ise; eğer profesyonel (hekim) yönlendirmesi veya terapi konsültasyonu olmazsa, zihin kendi kendine sadece aylar sonrasında tükenmişlik sürecini kronik umutsuzluğa evirecektir.

Ne Zaman Psikiyatri Değerlendirmesi Düşünülmeli?

Hayatınıza giren iş stresi veya aile yükü nedeniyle haftalardır iştahınız, uyku ve tahammül kaliteniz koptuysa; işe gitmekte fiziksel bir zorlantı çekiyorsanız, zihninizin bu alarmına kulak vermeniz şarttır. Reçetesiz ve kendi başına atlatılır ümidi, sizi telafisi çok zor majör krizlere ya da istifaya zorlar. "Bireysel değerlendirme" ve gerçekçi medikal / bilişsel adımlar tek koruyucu perdedir.

Ankara Eryaman’da Tükenmişlik Değerlendirme Süreci

Uzm. Dr. Abdullah Maraş gözetimindeki (Ankara Batıkent, Etimesgut, Altay Mahallesi rotasında yer alan)Ankara Eryaman tükenmişlik değerlendirme süreci; sadece "Aman biraz dinlenin" diyen boş tesellilerle kalmaz. Omuzlarınıza bindirilmiş "hayır diyememe" kilitlerinizi açarak, işte veya hayatta motivasyonunuzu kemiren "özgüven çukurlarını" ve uyaramadığınız beyninizi regüle etmek üzere psikiyatrik görüşme ile işlenen yapılandırılmış (hastaya özel) medikal-terapötik analizleri yönetmektedir.